بازی ارگ در چرخ‌و‌‌فلکِ اسلام‌آباد

یک شنبه 27 حوت 1396/

روز گذشته، سایت ریاست‌جمهوری از ملاقات و گفت‌وگویِ آقای غنی و ناصر جنجوعه مشاور امنیت ملیِ پاکستان در قصر دلگشایِ ارگ خبر داد. در این خبر گفته شد که دو جانب پیرامون پیشنهاد صلح افغانستان به طالبان، چگونه‌گی آغاز مذاکراتِ همه‌جانبه میان دو کشور، همکاری‌های منطقه‌یی و مبارزه با اقتصاد جرمی و فعالیت‌های تروریستی بحث و تبادل نظر کرده‌اند و در پایان، آقای غنی از نخست‌وزیر پاکستان به گونۀ رسمی دعوت کرده که به کابل سفر کند تا مذاکراتِ دولت با دولت که در دومین کنفرانس پروسۀ کابل روی آن تأکید رفته، کلیـد بخورد.
چنین اخبار و گزارش‌هایی در خصوصِ دیدار و مباحثۀ مقاماتِ افغانستان و پاکستان به‌ویژه وقتی با ادبیاتِ ارگ به نشر برسد و به الفاظ و عبارت‌هایی چون «به حضور پذیرفتن»، «مذاکرات همه‌جانبه» و «مذاکرات دولت با دولت» نیز مزیّن شودـ همان بازیِ چرخ‌وفلک را به یاد می‌آورد که کودکان روی چوکی‌های چوبی می‌نشستند و توسط یک دستگاهِ کوچکِ گردنده در یک محورِ تکراری و همیشه‌گی بالا و پایین می‌شدند و در نهایت، شادی و هیجانِ همۀ این بالا و پایین رفتن‌های‌شان، با توقفِ دستگاه توسط گردانندۀ آن پایان می‌یافت.
روابط حکومتِ افغانستان با پاکستان در پانزده ـ شانزده سالِ اخیر از همین جنس بوده است. متأسفانه عرصۀ سیاستِ خارجیِ ما که می‌باید مانند همۀ کشورها عرصۀ نمایشِ بزرگی و پخته‌گی و دوراندیشی باشد، محلِ نمایشِ خامی‌ها و ناشی‌گری‌هایِ بی‌شمار آن‌هم نسبت به کشوری شده که زیر عنوان «عمق استراتژیک»، دهان برای بلعیدنِ افغانستان باز کرده است.
در عرصۀ سیاست خارجی، کشورها می‌کوشند همۀ ضعف‌های احتمالیِ نظامی و اقتصادی‌شان را با دیپلماسی کارا و استراتژیِ ورزیده جبران کنند؛ ولی حکومت‌ افغانستان به‌دلیل نداشتنِ بینش استراتژیک، همۀ ضعف‌ها و کمبودهایش را ضربِ صد و یا بیشتر می‌سازد. به گذشته‌های دورتر کاری نداریم، با آغاز حکومت وحدت ملی، آقای غنی و مبلّغانِ ارگ‌نشین چنان پنج حلقۀ سیاست خارجی را به تفصیل و اطمینانِ کامل توصیف کردند که گمان شد این‌بار دغدغۀ اساسیِ سیاست خارجیِ ما یعنی پاکستان مورد شناسایی و پردازش قرار گرفته است. از آن‌زمان تا حال چهار سال گذشته و در این مدت، ما شاهدِ بارها قهر و آشتی، بند و بست، فراز و فرود و دوستی و خصومت بوده‌ایم.
پاکستان در قلبِ حلقۀ اول (همسایه‌ها) قرار داشت و چنین توقع می‌رفت که حکومتِ جدید می‌خواهد گردشِ باطلِ قهر و آشتی و سیاستِ خارجیِ احساسی و سلیقه‌یی نسبت به این همسایه را پایان دهد و یک رویکرد استراتژیک و طولانی‌مدت را در این‌باره پی بریزد. اما غنی هم به رفتارهای تکراری و شتاب‌زدۀ گذشته متوسل شد: دوستِ پاکستان شد و به آن عشق ورزید و بر اثرِ یک اتفاق، متارکه کرد و خود را در آغوشِ رقبای پاکستان به اهتزاز درآورد و این دور را همچنان ادامه داد.
اکنون که آقای غنی از نخست‌وزیر پاکستان دعوتِ رسمی به‌عمل می‌آورد، از پروسۀ صلح با طالبان به مشوره و همکاری پاکستان سخن می‌گوید و نوید مذاکرۀ همه‌جانبه با این کشور را می‌دهد؛ چند مرحله وصل و جدایی سپری شده و پس از هر بار جدایی گمان کرده که پاکستان را زیر فشار قرار داده و پس از هر بار وصل نیز خیال نموده تحولی «همه‌جانبه» در روابط دو کشور به میان می‌آورد.
اما دستگاه سیاست خارجیِ پاکستان بر همۀ این قهر و آشتی‌ها اشراف یافته و چنان به آن نفوذ کرده که می‌تواند در یک گردونۀ زیان‌بار برای ما و یک چرخۀ سودآور برای خویش، آن را تکرار و بازآفرینی کند. «مذاکرۀ همه‌جانبه» و امیدهای واهی وابسته به آن، بخشی از نیرویِ محرکۀ این گردشِ زیان‌بار است؛ گردشی که پس از رسیدن به یک فراز مصنوعی، افغانستان احساسِ رضایت و پیروزی می‌کند و پس از رسیدن به یک فرود، دستِ نه‌چندان نامرئی پاکستان دوباره آن را به بالا فرا می‌خواند.
شناختِ ما از سیاست خارجیِ آقای غنی نسبت به پاکستان چنین است؛ یک چرخ‌وفلکِ چوبیِ منفعل از نیرو و نیرنگِ اسلام‌آباد. ای کاش این شناخت نادرست ثابت شود و آقای غنی بتواند معجزه‌یی را در این مسیر رقم زند!

اشتراک گذاري با دوستان :
  • Nawid Parsa

    درباره مسافرت مشاور امنیتی پا کستان به کابل، دعوت نخست وزیر پا کستان از جانب غنی و قربانی شدن بار دیگر افغانها نسبت نا فهمی سیاسیون ما از نیرنگ های پا کستانی

    شاید گزافه گویی نباشد که منحیث ناظر تحولات سیاسی از ۱۹۹۲ تا امروز بگویم : که مو جودیت افغانستان امروزی که صوبه پاکستان نیست مرهون شناخت دقیق شهید مسعود بزرگ از پاکستان و نفوذ نا پذیری وی از چال های پاکستانی میباشد.

    پا کستان آن قدر محیل ، زرنگ و مزور است که در طول این مدت همه کسانی را که استاد، پروفیسور ، داکتر ، متفکر دوم جهان وغیره القاب دارند مانند یک طفل خردسال در سی سال اخیر فریب داده اند و فریب میدهند.

    گرم شدن روابط حتی متحدین خارجی ما با پا کستان ناشی ازین مهارت و زرنگی پا کستان میباشد. وقتی مسئول بخش آسیای جنوبی امریکا بعداز سفر به کابل میگوید که در کابل برای من گفته شد : طالبان افغانستان را دوست دارند . دیگر ما نباید از ناتو و یا امریکا گله کنیم . یک دید ملی موجود نیست طالبان ارگ قومی فکر می کنند و مقاومتگران قدیم عمدتن ” بورژوا ” شده اند و در اندیشه مال و منال و زر اندوزی خود اند.

    اگر بعد از اعلان موقف سختگیرانه آقای ترامپ در اگست سال گذشته تحرکات همه جانبه پا لیسی سازی و تبلیغاتی به شمول اقدامات جدی در باره تجاوز پا کستان ، با موافقت یک مجلس مشترک سنا و مجلس نمایندگان از طریق یک مصوبه گرفته میشد ، یک اقدام درست سیاسی می بود. حکومت وحدت ملی می توانست بااتکا به این تصویب شورای ملی کشور با ارایه شواهد جنگ تجاوزی پا کستان به سازمان همکاری اسلامی و شورای امنیت بصورت مستند و رسمی شکایت کند

    . بدین گونه ما وا قعن پا کستان را در تنگنای سیاسی قرار میدادیم که چنین نه شد. محاسبات تبار گرایانه تیم نیمه فاشیست ارگ با چنین سیاستی ،در قبال پا کستان و محو برادران نا راض و مخالفین سیاسی ؟ مسلح ؟ پشتون ، موافق نیستند.

    در انتخابات ریاست جمهوری گذشته این پا کستان بود که برای طالبان دستور دادند تابه غنی رای دهید و محلات رای دهی رادر حوزه جنوب برهم نزنید. انتخابات آینده هم در پیش می باشد و ارگ نیمه فاشیست برنامه خود راد ارد.