احمد مسعود: طالبان به هیچ تعهد خود به غیرقرارداد خود با آمریکا عمل نکردهاند.
گزارشگر:حــامد علمی - ۲۵ جوزا ۱۳۹۸
بخش دهم/
معدود مسلکی را سراغ داریم که به اندازۀ ژورنالیزم بر اخلاق و ادب پــافشاری دارد و کـتبِ مـتعدد دربــارۀ اخـلاق ژورنالیستی و ژورنالیست نوشته شده است. بنابراین ژورنالیست و مصاحبهکنندۀ خوب کسیست که پابند به اصول اخلاقِ حرفهیی میباشد.
مصاحبهکننده برای پوشش خبر و تهیۀ مصاحبه خصوصاً در کشورهـای در حـال منازعه و جنگ، به ســفرهای خطرناک مبادرت میورزد. پس مصاحبهکننده یک شخصِ دلیر و شجاع است و مانند سربازان در خط اولِ جبهه و یا در پیش روی تظاهراتکنندهگان حضور میداشته باشد.
آوردهاند که برای یک مصاحبهکننده هیچ ویژهگییی بهتر از خوب گوش کردن نیست. بنابراین یک مصاحبهگرِ خوب شخصیست که به حرفهای مصاحبهشـونده بهدقــت گـوش مـیدهد و پُرحرفی نمیکند.
مصاحبهکننده با اقشار، گروهها، احزاب و جریانهای سیاسیِ مختلف سروکار دارد. پای صحبتِ کسانی مینشیند که هیچگونه همفکـری و یـا هـمتباری با او ندارند. بنابراین یک مصاحبهکنندۀ خوب نباید متعصب باشد و تعصب مانع رشد فکری و سد راه مسلکیِ او میباشد.
مصاحبهکنندههایِ خــوب کسانــیاند که حافظۀ خوبی دارند؛ زیرا آنها بعضاً برای ترسیم حالات روانی و یا فضای حاکم بر جوّ مصاحبه و یا هم تشریح بهتر ماحولِ مصاحبهشونده نیاز دارند که آنچه را میبینیند نیز به خاطر داشته و در مصاحبه بگنجانند.
زبان منـاسـب و شیوۀ بیان بهتــر، یکی دیگر از ویــژهگیهـای مصاحبهکنندۀ خوب به شمار میرود. مصاحبهگر جملات زیبا را به کار میبـرد و در جـملهبنـدی پـرسشهایـش از مـهارتهای کلامی استفادۀ موثر مینماید.
مصاحبهگرِ خوب به شخصی گفته میشود که اوضاع و شرایط را خوب تحلیل میکند. او علاوه بر اینکه پرسشهای آتشین را مطرح میسازد، به تحلیل حالات نیز میپردازد و هرقدر یک مصاحبهکننده تحلیلگر خوب باشد، به همان اندازه مصاحبههایش از عمق بیشتر برخوردار میگردد. اما در جریان مصاحبه و یا بعد از آن، در صدد تحمیل نظراتِ خود بر مـصاحبهشونده نمیباشد. او همچنان در پرسشهایش قصد فریب مصاحبهکننده را ندارد. صادقانه و متین حرف میزند و پرسشهای آتشین را در قالب جملاتِ مؤدبانه و درست بیان مینماید. علاوتاً یک مصاحبهکنندۀ خوب در پرسیدن سوالات تخنیــکی چنان ماهرانه عمــل مینماید که کـــمتر کسی باور میکند که او در مسلک مورد بحث آشنایی ندارد.
مصاحبهکنندۀ خوب باید در استعمال وسایل تخنیکی خصوصاً ضبط صوت و کمرههای مختلف ماهــر باشد و هــمزمان با پرسشهای موجز چهار وظیفۀ دیگر را همیشه در نظر داشته باشد که عبارت است از: مراقبت از وسایل تخنیکی، پیشبرد مصاحبه، سوالهای تخنیکی و ارزیابی وقت مصاحبه.
مصاحبهکنندۀ ماهر و مسلکی هرگز چندین سوال را در قالب یک سوال نمیآورد، به استثنای اینکه در کنفرانس مطبوعاتی یا پایان یک مصاحبه باشد؛ چون در آن حالت به تمام مهارت میخواهد از مصاحبهشونده بیشتر بشنود. بنابراین از هنر پرسش کار گرفته، چند سوال را مطــرح میســازد که شاید مصاحبهشونده اضافه از یک پاسخ ارایه نماید.
مصاحبهکنندۀ خوب، هم به خود و هم به مصاحبهشونده و مخاطـبان احترام میگذارد. حتا اگر از طرف مصاحبهشونده کلمات و جملاتِ زشت صادر شود، او ادب را رعایت نموده و در طرح سوالاتش مصاحبهشونده را با القاب و عناوینِ محترمانه یاد مینماید.
مصاحبهکنندۀ مسلکی اعتماد مصاحبهشونده را به خود جلب میکند و با اجرای حرکات و بیان جملات چنان برخورد مینماید که گویی با مصاحبهشونده همدل و همصدا است، اما این همصدایی نباید جلو طـرح سـوالات همهجـانبه و انتـقادی را بگیرد. هنگامی که مصاحبهشونده به ارایۀ پاسخها پرداخت، با دقت گوش میدهد و از میان پاسخها پرسشهای بهتری را مطرح مینماید و همزمان با آن، تسلسل منطقی مصاحبه را حفظ نموده، مصاحبه را به هدف اصلیاش میرساند.
مصاحبهکنندۀ خـوب همـیشه متوجه حـرکات، حالات روانی و سیگنالها یا اشارههای زبانی و غیرزبانی مصاحبهشونده میباشد و از فحوای حرکاتِ او به حالت روانی و فشاری که ناشی از طرح سوالات بر او وارد میشود، پی میبرد. سیگنالهای زبانی و غیرزبانییی که در حین مصاحبه پدید میآید مثلِ لبخند، حرکات ابرو و… . بعضی از این سیگنالها احساسات طرفینِ مصاحبه را به نمایش میگذارند. احساساتی نظیر اعتماد و عدم اعتماد، فهم یا عدم فهم، علاقهمندی، ترس(بازاران، ۳۰ جدی ۱۳۹۶) و همچنان زمانی که مصاحبهشونده زیر تأثیر حرفها و احساساتش قرار میگیرد، مصاحبه را از حالت هیجان بیرون کشیده، دوباره با طرح سوالات مرتبط به موضوع به مسیر اصلی رهنمایی مینماید. عدۀ زیادی از مصاحبهکنندهگان حالت هیجانیِ ایجاد شده از مصاحبهشونده را میپسندند، اما اگر این حالت باعث قطع مصاحبه شود، بهتر است تغییر مسیر یابد و بعد از طرح یک سوال بیرون موضوع نظیر چند طفل دارید، آخرین اثر شما کدام است و یا کدام عکس داخل اتاقتان را
میپسندید، دوباره به موضوع مراجعه گردد.
یک مصاحبهکنندۀ مسلکی در پایان مصاحبه ارقام، احصاییهها، نام و وظیفۀ مصاحبهشونده را بار دیگر با وی یا شخص سوم در میان میگذارد تا به صورتِ اساسی در معرفی نام خصوصاً برای نشرات چاپی اشتباهی رخ ندهد و احصاییهها دقیق یادداشت و بیان شوند.
عدۀ زیادی از مصاحبهشوندهگان سعی میکنند تا از ارایۀ پاسخ به سوالاتِ جنجالبرانگیز خودداری کنند و به نحوی از دادن جواب طفره میروند؛ اما این مصاحبهکنندۀ مسلکی و ماهر است که در صورت فرار مصاحبهشونده از جواب درست، دوباره پرسش را مطرح میسازد. همچنان پرسشهایی را که بهاشتباه تفسیر یا درک میشوند باید تکرار کرده و روشن سازد.
در بیشتر مواقع پاسخگویان هیچ مشکلی در تفسیر یا درک ندارند. بعضی از افراد برای پاسخ دادن به یک پرسشِ بهخصوص، به زمان بیشتری نیاز دارند. گاهی اوقات پاسخگویانی که مشکلِ شنوایی دارند، در درک پرسش دچار مشکل میشوند. بنابراین مصاحبهگر باید آن پرسش را تکرار کند. اما به ندرت پیش میآید که مصاحبهگر پرسش را با عبارتِ دیگری بیان کند و تنها زمانی که متقاعد شد پاسخگو پرسش را اشتباه تفسیر کرده، باید به این کار مبادرت ورزد.
Comments are closed.